17:05 ICTChủ nhật, 20/09/2020
Tập đoàn CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM
vietnam national coal - mineral industries holding corporation limited
"Cải tiến, ứng dụng công nghệ như chọn áo, muốn vừa vặn thì phải tự may đo"
Thứ Hai, ngày 02/03/2020

Đề tài "Nghiên cứu thu hồi dàn chống và các thiết bị trong lò chợ cơ giới hóa đồng bộ sử dụng cáp thép kết hợp với lưới thay thế cho các phương pháp thu hồi truyền thống đảm bảo an toàn, hiệu quả tại Công ty CP Than Hà Lầm - Vinacomin" do nhóm tác giả Trần Mạnh Cường, Vũ Ngọc Thắng, Đinh Trung Kiên, Trương Ngọc Linh, Nguyễn Quyết Thắng thực hiện đã được trao nhiều giải thưởng trong và ngoài tỉnh. Cụ thể là đạt giải ba tại Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ VI (2016-2017), được vinh danh tại lễ trao giải thưởng “Tuổi trẻ sáng tạo” toàn quốc năm 2018, giải thưởng Sáng tạo khoa học và công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) năm 2018 và là giải pháp sáng tạo khoa học công nghệ được vinh danh trong Sách vàng sáng tạo Việt Nam 2019.

Phóng viên có cuộc trao đổi với ông Trần Mạnh Cường, Giám đốc Công ty Than Hà Lầm, chủ nhiệm Đề tài.

Cải tiến, ứng dụng công nghệ như chọn áo, muốn vừa vặn thì phải tự may đo

Giám đốc Trần Mạnh Cường.

- Tên đề tài nghe rất dài và khó nhớ. Nói một cách ngắn gọn và dễ hiểu thì đề tài đó là thế nào, thưa ông?

+ Đề tài mang tên “Nghiên cứu thu hồi dàn chống và các thiết bị trong lò chợ cơ giới hóa đồng bộ sử dụng cáp thép kết hợp với lưới thép thay thế cho các phương pháp thu hồi truyền thống đảm bảo an toàn, hiệu quả tại Công ty CP Than Hà Lầm - Vinacomin”. Chúng tôi sử dụng lưới thép B40 kết hợp cáp thép tạo lớp vật liệu ngăn cách giữa nóc lò với các dàn chống, tạo sự liên kết tương hỗ chống giữ nóc lò trên toàn tuyến lò chợ, phục vụ thu hồi giàn chống. Đồng thời, lớp vật liệu ngăn cách này sẽ liên kết với các dàn chống để chịu lực chống giữ, tạo không gian để thu hồi các thiết bị vật tư trong lò chợ cơ giới hóa đồng bộ như: Dàn chống, máy khấu, máng cào trước, máng cào sau…

- Chắc hẳn đề tài này xuất phát từ đặc thù ở Hà Lầm, thưa ông?

+ Không chỉ riêng Hà Lầm mà điều kiện địa hình Quảng Ninh là vùng giáp biển có thềm lục địa, đường Quốc lộ 18 của chúng ta hiện nay phân định giữa một bên là núi đá, một bên là biển với đứt gãy lớn, trong vùng xung quanh đứt gãy đó lại có nhiều đứt gãy nhỏ. Vì là địa hình đồi núi, các vỉa than đã có sự biến động mạnh nên phải nghiên cứu kỹ trước khi đưa công nghệ về. Nếu không thì tỷ lệ thành công sẽ rất thấp.

Thực tế, mỏ hầm lò của Hà Lầm nằm gần với mỏ khai thác lộ thiên lâu đời nên chịu tác động rất lớn. Vị trí mỏ Hà Lầm còn gần chỗ trước kia là bãi sú, địa chất không ổn định nên chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng. Với trách nhiệm của chủ nhiệm đề tài, tôi đã nghiên cứu rất kỹ tất cả các công nghệ liên quan trong nước và trên thế giới hiện có. Nôm na giống như việc chúng ta muốn mặc áo quần vừa vặn và đẹp thì phải may đo chứ không thể mua áo quần có sẵn được. Từ đó, chúng tôi lựa chọn, tính toán phối hợp với các nhà chế tạo để chế tạo ra sản phẩm phù hợp với yêu cầu của mình. Trên lý thuyết, chúng tôi chế tạo xong rồi mới làm các cái mẫu để ghép lại thành hệ thống.

- Và "chiếc áo" mà các ông may đã có hiệu quả thực tiễn ra sao?

+ Đề tài nghiên cứu ra phương pháp thu hồi mới dựa trên vật liệu hiện có để thu hồi giàn chống và các thiết bị với kích thước trọng lượng siêu trường, siêu trọng một cách dễ dàng. Bản chất là tạo ra được một lớp vật liệu ngăn cách nóc lò sử dụng lưới thép B40 kết hợp các dây cáp thép tương hỗ chịu lực và ngăn cách cho quá trình thu hồi giàn chống và các thiết bị. Đây là giải pháp rất tiết kiệm vì vật liệu cáp thép không nhất thiết là sử dụng cáp thép mới, mà nhóm tác giả đã sử dụng chủ yếu là cáp thép thu hồi để tái sử dụng làm vật liệu chống lò mà vẫn đảm bảo khả năng chịu lực và tiết kiệm chi phí, công sức vận chuyển từ trên mặt bằng xuống vị trí làm việc so với các vật liệu khác. Từ các dây thép nhỏ riêng rẽ, nhóm tác giả đã nghiên cứu liên kết nhiều dây cáp kết lưới thép B40 tạo thành một hệ thống lớp ngăn và chịu lực rất tốt. Đây là công nghệ hiện đại trên thế giới và chúng tôi là đơn vị đầu tiên trong ngành Than áp dụng thành công vào sản xuất.

- Cụm từ “đảm bảo an toàn, hiệu quả” nghĩa là phương pháp truyền thống thiếu an toàn và không hiệu quả, thưa ông?

+ Theo các giải pháp truyền thống, kết cấu xà đỡ nóc là vật liệu cứng, như: Cây gỗ, xà thép hoặc bê tông để chống giữ. Các thiết bị giàn chống là thiết bị siêu trường, siêu trọng, kích thước lớn, gấp 10 lần giá XDY, giá xích thủy lực. Bên cạnh đó, đặc điểm của vỉa than tại Công ty lại là vỉa dầy trên 10m. Nếu áp dụng các phương pháp truyền thống, sử dụng lưới thép kết hợp với gỗ chống sẽ không thể thực hiện được và gây nới lở, tụt lở nóc lò chợ. Tuy nhiên, ở đề tài này lại sử dụng cáp thép có tính mềm, đàn hồi làm vật liệu chịu lực chống lại áp lực nóc lò mà trước đây chưa nghĩ tới hoặc cho là không tưởng. Đây chính là điểm mới, đột phá sử dụng được tính năng của vật liệu trong chống giữ điều khiển áp lực mỏ.

Cải tiến, ứng dụng công nghệ như chọn áo, muốn vừa vặn thì phải tự may đo

Một phần bản vẽ kỹ thuật của đề tài.

- Nghe ông nói có vẻ không giống như người ta thường hay nghĩ, Giám đốc chỉ "đánh trống ghi tên" lấy thành tích, còn lại thực tế thì để anh em cấp dưới làm?

+ Thực chất, lúc thực hiện đề tài thì cá nhân tôi không còn là vai trò giám đốc nữa mà chỉ đơn thuần là một người làm kỹ thuật. Khi đã làm khoa học thì không còn phân biệt đâu là giám đốc, đâu là nhân viên nữa mà chỉ còn một nhóm thực hiện và tự lập kế hoạch phân chia công việc với nhau. Giám đốc Công ty trực tiếp là chủ nhiệm đề tài, các anh em trong nhóm chia theo tỷ lệ đóng góp vào đề tài. Trong quá trình thực hiện, anh em trong nhóm cùng đội ngũ thợ lò tự giác làm những phần việc của mình. Giải pháp này gắn với quá trình sản xuất, gắn với công việc thường ngày của chúng tôi nên cũng có nhiều thuận lợi.

- Thế còn những khó khăn thì sao, thưa ông?

+ Cái gì mới cũng bỡ ngỡ. Thậm chí ban đầu không ít anh em công nhân còn nghi ngờ về khả năng thành công của giải pháp này. Vì vậy, nhóm thực hiện đề tài phải giải thích, thuyết minh từng công đoạn cụ thể, trực tiếp xuống lò làm cùng anh em công nhân, uốn nắn từng công đoạn để anh em hiểu ra và thấy được hiệu quả của đề tài. Bây giờ, anh em thợ lò đã rất thành thục với công việc này rồi.

Cải tiến, ứng dụng công nghệ như chọn áo, muốn vừa vặn thì phải tự may đo

Giám đốc Trần Mạnh Cường trong một lần đi lò.

- Hiệu quả về kỹ thuật thì rõ rồi, còn về mặt kinh tế, giải pháp này đã làm lợi như thế nào, thưa ông?

+ Đề tài giúp cho trình tự thực hiện các bước đối với công tác khấu trải lưới lăn cáp thép đơn giản, ít thao tác. Việc di dàn, nâng dàn chống giữ hạn chế sức lao động, không phải củng cố nhiều giúp rút ngắn thời gian, tăng năng suất, hiệu quả. Giá trị làm lợi của giải pháp được tính toán từ việc tiết kiệm chi phí nhân công thực hiện do hoàn thành trước tiến độ thời gian, kế hoạch đề ra và phần vật tư không phải sử dụng so với phương pháp truyền thống. Với mỗi lò chợ, giải pháp tiết kiệm được 25X150 ngày công để tập trung cho sản xuất, tiết kiệm được 285m3 gỗ bạch đàn. Tổng cộng giá trị tiết kiệm lên đến hơn 3 tỷ đồng. Nếu tính cả thời gian tiết kiệm được để sản xuất thì giải pháp này đã có giá trị làm lợi lên đến 8 tỷ đồng. 

Đấy là chưa nói đến việc, vật liệu cáp thép được tái sử dụng nên góp phần trong công tác môi trường, tiết kiệm chi phí mua mới vật liệu, giảm được khối lượng công việc thi công so với công nghệ truyền thống, giải phóng sức lao động cho công nhân, đảm bảo sức khỏe và môi trường làm việc thuận lợi cho người lao động. 

Giám đốc Trần Mạnh Cường (thứ hai, trái sang) trao đổi cùng nhóm thực hiện đề tài trước khi thu hồi lò chợ.

- Giải pháp này đã không còn là bí quyết riêng của Hà Lầm nữa chứ, thưa ông?

+ Giải pháp này chúng tôi đã thực hiện thành công tại lò chợ Cơ giới hóa đồng bộ Vỉa 11 thuộc Công ty CP Than Hà Lầm - Vinacomin đạt hiệu quả cao và đã được các đơn vị trong Tập đoàn học hỏi ứng dụng vào thực tế. Trong năm 2018, chúng tôi đã áp dụng thành công lò chợ giá xích thủy lực Khu III-Vỉa 10 và lò chợ cơ giới hóa đồng bộ Vỉa 7. Năm 2019, Hà Lầm đã áp dụng giải pháp này tại 4 lò chợ. Không chỉ nhân rộng trong toàn Công ty, các đơn vị khác trong Tập đoàn như: Công ty CP Than Vàng Danh, Công ty Than Quang Hanh, Công ty Than Dương Huy đã đến tìm hiểu về áp dụng. Tập đoàn cũng đã có chủ trương chỉ đạo nhiều đơn vị đến học tập kinh nghiệm. Chúng tôi cũng cử 3 anh em chuyên gia đến các mỏ giúp đỡ, tư vấn hỗ trợ kỹ thuật cho thợ lò của nhiều đơn vị khác.

- Trong nghiên cứu khoa học, việc xây dựng đội ngũ kế cận là hết sức quan trọng. Công ty đã thực hiện vấn đề này như thế nào và phong trào nghiên cứu khoa học đã phát triển ra sao thưa ông?

+ Ở Hà Lầm từ xưa đến giờ đều rất coi trọng việc đổi mới công nghệ kỹ thuật. Chúng tôi có CLB khoa học kỹ thuật trẻ tập hợp tất cả các kỹ sư, cán bộ kỹ thuật, các cán bộ quản lý kinh tế. Chúng tôi có đội ngũ rất mạnh, hàng năm có từ 300 đến 600 sáng kiến đổi mới kỹ thuật công nghệ. Năm nào, chúng tôi cũng tổ chức phong trào đổi mới kỹ thuật công nghệ, hàng năm đều có khen thưởng các đề tài. Trong quá trình sản xuất có nhiều yếu tố phát sinh như xử lý nước moong, than tự cháy, chống bụi... ảnh hưởng tới sản xuất nhưng anh em luôn nhận ra những bất lợi đó và luôn luôn tìm tòi nghiên cứu xử lý vấn đề tốt hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho khai thác. Ngoài những phần thưởng động viên vật chất còn có sự quan tâm động viên về tinh thần như cho anh em đi tham quan du lịch, đi học hỏi các mô hình đổi mới cải tiến KHCN. Những việc làm đó giúp anh em phấn khởi hơn, trưởng thành hơn để phục vụ công ty và cung cấp cán bộ kỹ thuật có chuyên môn cao cho các đơn vị khác của Tập đoàn.

Ngay cả với công nhân là người dân tộc thiểu số, chúng tôi nhận thấy nhiều anh em dù học hành chưa cao nhưng họ có rất nhiều tiềm năng. Trong số 220 công nhân là đồng bào dân tộc chúng tôi đào tạo được có đến 18 người là công nhân kỹ thuật có trình độ tay nghề cao. Họ dần dần sẽ đảm nhiệm những vị trí quan trọng. Chúng tôi tổ chức những cuộc giao lưu đối thoại, giao hữu bóng đá, văn nghệ giữa công nhân là đồng bào dân tộc với ban giám đốc, với các phòng, ban, phân xưởng để tạo không khí thi đua sôi nổi, đoàn kết, gắn bó. Từ nay đến năm 2023, chúng tôi sẽ có những tổ sản xuất, những công trường sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số ở mỏ Hà Lầm.

- Cám ơn ông về cuộc trò chuyện này!

Giá than và các kim loại cơ bản

Mặt hàng ĐVT Giá % thay đổi
Than USD/tấn 58.25 -0.21%
Đồng USD/lb 2.3485 1.25%
Chì USD/tấn 1,673.75 -0.36%
Aluminum USD/tấn 1,512.50 0.33%
Thiếc USD/tấn 14,960.00 -0.88%
Kẽm USD/tấn 1,938.00 0.36%
Nickel USD/tấn 11,695.50 -0.02%

Các đơn vị thành viên