Làng công nhân địa chất 906 & ba điều đặc biệt
Thứ Hai, ngày 10/07/2017

Nếu như ở vùng Than, cụm từ "làng mỏ" vẫn được nhắc đến một cách trìu mến, như một nét đẹp văn hoá của thợ mỏ thì với những người công nhân địa chất cũng đầy tự hào khi nhắc đến làng công nhân địa chất 906 - ngôi làng truyền thống của họ với thật nhiều điều đặc biệt thú vị.

Làng hiếu học: Làng công nhân địa chất 906 nằm dưới vòng cung than Đông Triều thuộc Yên Thọ - Đông Triều - Quảng Ninh. Dân làng chủ yếu là CNCB Xí nghiệp 906, nay là Xí nghiệp Địa chất Đông Triều (thuộc Công ty CP Địa chất mỏ). Điểm đặc biệt đầu tiên phải kể đến ở ngôi làng truyền thống này chính là truyền thống hiếu học.

Trong căn nhà khang trang của gia đình ông Trần Hữu Phùng - một trong những gia đình tiêu biểu trong làng có các con học giỏi và đều thành đạt, tôi được trò chuyện với ông. Hai vợ chồng ông đều là CNCB địa chất về hưu, hàng ngày bà lo nội trợ còn ông thì vui thú cùng vườn tược. "Nhà cửa vườn cây rộng là thế nhưng lúc nào cũng vắng vẻ như thế này đấy cháu ạ. Bởi nhà chỉ có tôi với bà xã ở, các con đều đi học, đi làm xa cả” - ông Phùng chia sẻ. Nhà ông bà có 5 người con thì cả 5 người đều học giỏi, tốt nghiệp PTTH rồi thi đỗ vào các trường Đại học có tiếng và đến nay đều có công việc ổn định với mức thu nhập khá.

Gia đình ông Phùng chỉ là một trong nhiều gia đình có con học giỏi, thành đạt trong làng. Mặc dù ở các gia đình công nhân địa chất, người đàn ông thường đi làm theo các công trình khoan ở xa, ít có thời gian nuôi dạy con cái. Nhưng với vai trò của người phụ nữ và truyền thống hiếu học từ xưa nên hơn 90% con em của công nhân địa chất hiện nay đã đỗ đạt và thành danh. Để thúc đẩy phong trào học tập, làng tích cực thành lập các hội khuyến học và khuyến khích các dòng họ, hội đồng hương xây dựng quỹ khuyến học. Không chỉ vậy vào những dịp lễ tết hàng năm, Xí nghiệp Địa chất Đông Triều đều tổ chức tặng quà, tuyên dương các cháu học giỏi. Một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của các em chính là sự giáo dục, định hướng của cha mẹ.      

Làng nghĩa tình: đó chính là điểm đặc biệt thứ hai của ngôi làng này. Sau hơn mấy chục năm xây dựng và phát triển, diện mạo của làng đã đổi khác, kinh tế các gia đình khấm khá hơn, thay cho những ngôi nhà cấp bốn do Xí nghiệp thanh lý đã xuống cấp là những dãy nhà mái bằng khang trang, thậm chí nhà hai tầng, ba tầng và hầu như gia đình nào cũng có khuôn viên rộng trồng nhiều cây xanh.

Tuy nhiên, cho dù làng có đổi thay thế nào nhưng tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, truyền thống quý báu của những người thợ địa chất thì không bao giờ thay đổi. Có một điều thú vị khi trưởng làng của làng công nhân địa chất 906 lại chính là ông Nguyễn Xuân Quý, công nhân Xí nghiệp, là người thợ địa chất duy nhất của Việt Nam vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới (năm 2000).

Ông đã từng bộc bạch rằng: “Do đặc thù nghề nghiệp, những người thợ địa chất chúng tôi thường sống và làm việc ở vùng rừng núi, phải đối mặt với không ít khó khăn nên từ trong tiềm thức của mỗi người luôn biết phải yêu thương, đùm bọc lẫn nhau. Đến nay dù chúng tôi đã về nghỉ hưu nhưng những tình cảm gắn bó ấy vẫn còn nguyên vẹn. Người công nhân địa chất vốn chân thật, trước sau như một, luôn coi tình cảm là trên hết, không lấy vật chất làm thước đo”. Ông còn kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện, phong tục, văn hoá thể hiện sự đoàn kết của những con người không phải người thân, họ hàng nhưng cùng nhau chung sống trên một mảnh đất. Chẳng hạn như nhà ai có cỗ cưới thì dân làng chọn ra vài người nấu giỏi, nhiệt tình đến giúp thân chủ mà không bao giờ đề cập đến chuyện tiền nong, thuê mướn. Các thủ tục cưới xin được áp dụng theo nếp sống mới. Hay nhà nào có đám tang, giỗ chạp thì trưởng làng, đoàn thanh niên, hội phụ nữ của làng cùng chung tay giúp đỡ, mỗi xóm đều có một vòng hoa và dân làng đi viếng rất đông. Đồng thời làng còn có quỹ giúp đỡ các gia đình khó khăn trên tinh thần tự nguyện, ai có bao nhiêu góp từng ấy. Mọi người trong làng cùng sống gắn bó, tối lửa tắt đèn có nhau. 

"Nơi đây luôn là tổ ấm yên bình cho những người thợ địa chất mỗi khi trở về gia đình. Có lẽ tình người chính là gốc rễ để "giữ lửa" - ông Vũ Văn Đông - nguyên giám đốc Công ty Địa chất mỏ cũng đã từng chia sẻ với chúng tôi như vậy khi nhắc đến điều đọng lại trong ông sâu sắc nhất khi nhắc đến làng công nhân địa chất 906 này.

Làng ba không: Ba không tức là không ma tuý, không cờ bạc và không trộm cắp. Nói như vậy cũng không quá bởi thực tế vấn đề an ninh của làng luôn được đảm bảo. Như đã trở thành truyền thống, làng luôn có một đội bảo vệ, chủ yếu là công nhân về hưu có tinh thần trách nhiệm cao. Đội bảo vệ thường xuyên đi tuần khắp các đường làng, ngõ xóm hàng ngày, góp phần đem lại sự bình yên cho thôn xóm.        

Làng công nhân địa chất 906 được chính thức công nhận là làng văn hoá năm 2002. Ý nghĩa lớn nhất khi thành lập làng theo như ông Tám, nguyên Chủ tịch Công đoàn của Xí nghiệp Địa chất Đông Triều cho biết “Người thợ địa chất thường đi khắp nơi, khắp các vùng mỏ để thăm dò, tìm kiếm nguồn tài nguyên quý giá cho đất nước cũng như những người chiến sỹ trên mặt trận luôn cần một hậu phương vững chắc. Làng công nhân địa chất 906 được hình thành mục đích quan trọng nhất là tạo cho gia đình công nhân địa chất một nơi ăn, chốn ở ổn định, con cái yên tâm học hành”. Vào ngày mùng 5 tháng 10 (dương lịch) hàng năm, vừa là ngày kỉ niệm thành lập ngành địa chất vừa là ngày hội làng. Trong những ngày này, dân làng thường tụ tập đông đủ để ôn lại những chặng đường vẻ vang của ngành địa chất Việt Nam, tuyên dương các gia đình xuất sắc, thăm hỏi gia đình chính sách và cùng tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, vui chơi, giải trí. Đây cũng là làng công nhân duy nhất có hương ước riêng, có nhà văn hóa và đều đặn duy trì tổ chức hội làng hàng năm.

Lần nào đến làng công nhân địa chất 906, chúng tôi cũng có cảm giác như được trở về một vùng quê thật yên tĩnh, thanh bình, ùa về trong tâm trí là những kỉ niệm thân thuộc, gắn bó thời thơ ấu. Dù cho ngoài kia mọi người đang tất bật, hối hả trong cơ chế thị trường, phố hoá dần mấp mé, thâm nhập vào những làng quê vốn yên bình thì ở nơi đây vẫn cảm nhận được những nét rất đặc trưng của làng quê Việt Nam. Len lỏi vào từng con ngõ, từng đường làng, ngõ xóm, bỗng thấy tâm hồn thanh thản đến lạ...

Bài viết khác